Oor

Duitse onderzoekers hebben de stelling geponeerd, dat niet Vincent van Gogh zelf zijn oor afsneed, maar dat Paul Gauguin dit deed tijdens een hoog oplopende ruzie. Met een degen. Om vervolging en straf te voorkomen zouden de mannen hebben afgesproken om er over te zwijgen en om de vriendschap te behouden nam Van Gogh de schuld op zich. Is dit een plausibeler verklaring dan de zelfmutilatie?

Het verhaal wil dat na een ruzie met Gauguin in 1888 Vincent een scheermes oppakte en zelf zijn oor afsneed. Hevig bloedend zou hij naar een bordeel gestrompeld zijn en het corpus delicti aan het hoertje Rachel gegeen hebben. In hun boek Van Goghs Ohr. Paul Gauguin und der Pakt des Schweigens pleiten Hans Kaufmann en Rita Wildegans voor een herziening van deze versie.

Gauguin was volgens de auteurs een prima schermer. Op uitnodiging van Van Gogh was hij naar het Gele Huis in Arles gekome voor een gemeenschappelijke schilderpartij. Kort voor Kerstmis kregen de mannen ruzie. Gauguin dreigde te vertrekken. Van Gogh kreeg een woedeaanval. Vlak bij een bordeel op ongeveer driehonderd meter afstand van het Gele Huis kwam het tot een uitbarsting tussen de beide schilders. Het is mogelijk dat Gauguin uit zelfverdediging handelde tegen de agressie van Van Gogh. Waarna de heren besloten er samen verder over te zwijgen.
Als bewijs voor hun theorie citeren de schrijvers uit een brief van Vincent aan zijn broer Theo: Hij is blij dat Gauguin geen gevaarlijkere wapens bij zich draagt, zoals een pistool.
Hierboven een stilleven met appels, een baguette en wat vlees, uit vreedzamer tijden.

Van Gogh

Om even in kunstsferen te blijven: eerder deze maand ging in het Omniversum in Den Haag een film over het leven van Vincent van Gogh in premiere op IMAX-formaat. Nog tot half april te zien, kijk even op de website voor de tijden: www.omniversum.nl
De titel: Van Gogh, een kleurrijk portret. En daarom heb ik hier even een zwart-witje neergezet. Want ik vind zijn tekeningen en zijn kleine stukken vaak veel indrukwekkender dan de alom geroemde zonnebloemen en landschappen. Maar dat is een hoogst persoonlijke smaak. Dit heet een aardappelenrooister te zijn, maar ik geloof daar niets van, zo vlak naast het gedeeltelijk gemaaide graan. Dit terzijde, terug naar de film.

Vincent van Gogh, als schilder nu alom bejubeld, maar tegelijkertijd ook te boek staand als een vreemde en eenzame man. In de film krijgt de kijker een blik op de hoogte- en dieptepunten uit zijn leven. Je reist mee van Nederland naar Auvers-sur-Oise, via Arles, Saint Remy en Parijs. Plaatsen die een grote rol speelden in zijn leven en die hem inspireerden. Van het geel van zijn maisvelden tot het diepe blauw van zijn beroemde nachtelijke hemels, de levendige kleuren knallen van het scherm. Dat knallerige, dat hoeft voor mij dus niet zo. Evenmin als het geneuzel over zijn sterrenhemels en of die wel kloppen met de werkelijkheid. Van Gogh schildert sterrenhemels met sterren waar hij ze ziet of wil zien. Dat is voor mij voldoende.