zondag, mei 24, 2009

Patatje Oorlog


Vanmiddag ga ik vertellen over koken en eten tijdens de Tweede Wereldoorlog in het Oorlogs- en Verzetsmuseum in Rotterdam. Ik ga vertellen over lawaaisaus en stamppot met suikerbieten. Over bruine bonen en tulpenbollen. Over wachtenrijen voor de winkels en zwarte handel. Over honger en noodhulp. En nog veel meer. Het is niet echt een vrolijk verhaal. Daarom ook maar een stukje over de wederopbouw en toenemende welvaart na 1945.

Labels:

donderdag, oktober 09, 2008

Kookboeken in de jaren veertig



Welke kookboeken verschenen er in de jaren veertig van de vorige eeuw? Laat ik me eens beperken tot het jaar 1940 en in het boek van John Landwehr neuzen. Dan kom ik tot deze lijst:
Nieuwe avonturen met een pollepel van J.W.F. Werumeus Buning
Voorschriften en recepten voor de keuken in oorlogstijd
Mais-mogelijkheden Herman A. Bennink
Praktisch dieet-kookboek bij allergisch ziekten, I.H.D. Bertling
Koken in 15 minuten, Paul Burckhardt
Oorlogs-kookboek, A. Geurts
Hoe voed ik mijn gezin in oorlogstijd?
Zuinig en doelmatig koken, A.S. Hettema-Fennema
De Appel in de huishouding
Goede voeding in slechte tijden, M.O. van der Knoop en W. Zeldenrust - de Jong
Onze voeding in distributietijd R. Lotgering Hillebrand
Ons dagelijksch brood, C.J. Ooms-Vinckers en A.J. Reiding
Hoe kan ik goed koken, M. van der Poel
Lekkere hapjes van restjes, J. Ruygrok-Braam
Kookkunst voor den distributietijd C.H. A. Scholte-Hoek
Practische handleiding voor de dieetregeling, Diny ten Haaf en C.G. Vervloet
Eet lekker van de bonen! E.J. Wilzen - Bruins
Eenpans-gerechten, Martine Wittop Koning
En in 1941 gaat het verder met zelf inmaken, vleesloze recepten en hoe maak ik van weinig iets leuks.
Het boek van Werumeus Buning moet al van voor de oorlog zijn. Deze smulpaap zal het zwaar gekregen hebben. Zeker toen alles op de bon was, zoals op het plaatje te zien is van het in 1942 verschenen boekje Koken Nu! Recepten voor distributie en oorlogstijd, van het duo H.M. Callenbach en H.H.F. Henderson, die onder het pseudoniem Mia de Kok publiceerden.

Labels:

maandag, september 08, 2008

Oorlog en Crisis


Elf jaar geleden publiceerde ik - samen met een oude studievriendin - Twintig Eeuwen Koken en Eten, op zoek naar de eetcultuur van onze voorouders. Daarin beweer ik dat de teloorgang van onze eetcultuur te wijten is aan de kook- en huishoudscholen. Ik hield over dat onderwerp lezingen, publiceerde artikelen.
Tien jaar later is mijn stelling dankzij meer bronnenonderzoek en de voortgang van de wetenschap wat genuanceerder. Ik wijt de laatste jaren het wegvallen van een behoorlijke eetcultuur aan de twee oorlogen in de twintigste eeuw, plus een flinke economische crisis. En daar paste de huishoudschool een mouw aan.
Binnen drie generaties was de eetcultuur verdwenen. De huishoudscholen mikten op voedzaam en betaalbaar, niet op smakelijk. Wij zijn wellicht het enige land ter wereld dat de arme armoe keuken tot nationale trots heeft uitverkoren. Want wat te denken van een recept voor stamppot van aardappelen, bonen en havermout! Brrrr, dat is dan wel voedzaam, maar zeker geen culinair hoogstandje. Daar steekt de erwtensoep dan weer gunstig tegen af.
Mijn verhaal vertel ik op lezingen, publiceer ik in artikelen en boeken en geef ik ten beste in interviews. Want geschiedenis, dat gaat over je eigen interpretatie van feiten en gebeurtenissen. Waarbij je je natuurlijk in eerste instantie op eigen onderzoek baseert en daarnaast ook op de bevindingen van collegas, die je in boekenlijst en voetnoot kan citeren.
Twee oorlogen en een crisis, en weg was onze eetcultuur. Met die woorden kondig ik menige lezing aan, en onlangs verscheen er nog een stukje in de Pers.
Waar kwam ik dat tekstje nog meer tegen? Tja, daarmee kondigde een collega haar workshop aan tijdens een symposium later deze maand. Eh...
1. Moet ik nu blij zijn dat mijn theorie zo interessant is dat anderen deze zich ongegeneerd toe eigenen?
2. Moet ik pisnijdig zijn vanwege het plagiaat?
3. Moet ik medelijden hebben vanwege het sneue dat deze collega kennelijk geen eigen verhaal te vertellen heeft en niet weet dat het not done is om met andermans intellectueel eigendom te pronken?
Pffff. Vooralsnog zie ik net in de workshoplijst dat de haar bijdrage is komen te vervallen.

Labels: