De Tuin van Karel de Grote

Op een snikhete augustusdag bezochten wij de tuin van Karel de Grote, die eerder deze eeuw werd aangelegd op het landgoed Melaten vlak onder Aken. Met de Capitulare Villis in de hand zijn gewassen en bomen bijeengebracht.
Het was leuk om de Gravesteiner appels in de boom te zien hangen, en de kruiden en groenten te bekijken. Sommige raadsels in mijn tuin - aangewaaide planten - blijken keurig in de historische moes- en kruidentuin thuis te horen. Zoals de Grote Klis (Arctium lappa). Een gewone inheemse plant, al sinds het Neolithicum in ons land.
Niet als groente, maar als medicijn worden de wortelen en bladen gebruikt.
Ook de gifsla (Lactuca virosa) heeft zich in onze tuin genesteld. Medicijn geen groente. Schijnt verdovend te werken, zoals opium. Mmmm, vandaar dat de konijnen er hier zo dol op zijn?
Zo waait er nog een hele Karolingische medicijnkast je tuin in.

Karels Appeltjes

Zit nog wat te bladeren in Karls Garten. Lees ik dat de sectie fruitbomen begint met een opsomming van alle soorten appels die hij er wil hebben staan. Zoete en zure appelen, consumptieappelen en bewaarappelen. Sommige met naam genoemd. Het lijken toponiemen: Crevedeller, Geroldsteiner, Gozmaringer, Speyerapfel. Nou ben ik dus benieuwd of er in Kreefeld, Geroldstein, Gomaringen en Speyer sporen van een Romeinse villa zijn gevonden, of het van oudsher appelgebieden waren, of, of, of.... het zijn helemaal geen toponiemen. Misschien moet ik maar eens een excursie plannen.

Karel en de Kruiden

Van M. kreeg ik het onlangs gepubliceerde Obst, Gemuese und Kraeuter Karls des Grossen, uitgegeven door Karl Josef Stranks en Jutta Meurers-Balke en uitgegeven bij de mooie archeologenuitgeverij Philipp von Zabern.
In Aken is de kruidentuin van Karel de Grote nagebouwd en nu is er dan een beschrijving van alle gewassen die volgens deze pan-Europese heerser uit de 8e en 9e eeuw in zijn tuinen moesten staan.
Deze voorschriften voor het inrichten en beheren van zijn landgoederen genaamdCapitulare de Villis geven inzicht in wat Karel belangrijk en lekker vond, zoals pastinaak, wortelen, bladkool en appels. Ook geneeskrachtige kruiden zijn er te vinden. Veel daarvan werden natuurlijk ook in de gerechten gestopt. Karwij, munt, bieslook, peterselie, knoflook enzo.
Het is een prachtig overzichtswerk van meer dan vierhonderd bladzijden. Met kleurenplaten, botanische beschrijvingen, stukje archeobotanie, gebruik in het verleden en het heden. Beetje jammer zijn de hedendaagse recepten, met een beetje fantasie en culinair historisch inzicht kun je ook heel goed recepten voor de Karolingische tijd vinden. Maar een bezoekje later dit jaar aan de Karlsgarten in Aken zit er zeker in.

http://www.biozac.de/biozac/capvil/karlgart.htm
www.zabern.de